سامانه پایا، سامانه‌ای است برای مکانیزه نمودن پرداخت‌های خرد بین بانکی که اکثراً به تعداد کلان پردازش می‌شود. در این سامانه بانک‌های عضو می‌توانند دستور واریز و یا دستور برداشت صادر کنند.

این سامانه از دو قسمت کاملاً مستقل و مجزا (واریز و برداشت مستقیم) تشکیل شده است. در این سامانه شماره حساب‌های مشتریان بدهکار یا بستانکار می‌بایست براساس ساختار شماره حساب بانکی ایران (شبا) بین بانک‌ها تبادل شود.

1. واریز مستقیم:

شیوه‌ای از پرداخت است که طی آن صاحب حساب به بانک خود اجازه می‌دهد که در زمانهای خاص مبلغ یا مبالغی را از حساب وی برداشت و به حساب اشخاص ذینفع در بانک های دیگر انتقال دهد.

موارد کاربرد:

× پرداخت حقوق

× پرداخت حق بازنشستگی

× پرداخت به مستمری بگیران

× پرداخت پاداش یا کارانه

× پرداخت سود سهام و ...

2. برداشت مستقیم:

شیوه‌ای از انتقال وجه می‌باشد که در آن مشتری، بانک را مجاز می‌نماید که مبالغ مشخصی را در زمان‌های تعیین شده از حساب‌های اشخاص دیگر در بانک‌های مختلف برداشت و به حساب وی واریز نماید. این امر با توافق قبلی طرفین (مشتریان بدهکار و بستانکار) صورت می‌پذیرد.

موارد کاربرد:

× پرداخت وجه قبوض آب وبرق و تلفن و گاز

× پرداخت حق عضویت باشگاهها

× پرداخت شهریه مدارس یا دانشگاهها

× پرداخت اقساط خرید ها

× پرداخت اقساط وام مسکن و اتومبیل و ....

× پرداخت حق بیمه

× پرداخت مالیات

× پرداخت آبونمان نشریات

× پرداخت اجاره خانه و ...

تفاوت‌های سامانه تسویه ناخالص آنی (ساتنا- RTGS)) با سامانه پایاپای الکترونیکی (پایا- ACH)

پایا- ACH

ساتنا- RTGS

مبالغ خرد – تعداد زیاد

مبالغ کلان – تعداد کم و فوری

تسویه خالص مانده در زمان های معین

تسویه به صورت ناخالص و آنی

ارسال دستور پرداخت ها بصورت فایل

ارسال دستور پرداخت ها به صورت انفرادی و تک تک

واریز و برداشت مستقیم

صرفاً واریز (انتقال بستانکار)


از دیگر نکات متمایز ACH نسبت به RTGS استفاده از شماره حساب بانکی ایران (شبا) می‌باشد که مطابق با ضوابط IBAN طراحی شده است.

«شبــــــــا»:

«شبا» عبارت است از شماره حساب بانکی ایران که مطابق با ضوابط IBAN تنظیم شده و به‌منظور تسهیل و استانداردسازی مبادلات بین بانکی و بین‌المللی بانک‌های کشور تعریف و تبیین می‌شود. با تدوین ساختار «شبا» از این پس و به مرور امانه‌های پرداخت بین بانکی منحصراً از این نوع حساب استفاده می‌شود. «شبا» مستقل از نظام شماره‌گذاری داخلی هریک از بانک‌ها است، اما در محاسبه آن از شماره‌حساب مربوط به نظام شماره‌گذاری داخلی بانک‌ها استفاده به‌عمل می‌آید.

«IBAN»:

IBAN که اختصار "International Bank Account Number" می‌باشد، شناسه‌ای است که یک شماره حساب خاص را در یک بانک در سطح بین‌الملل به‌صورت یکتا معرفی می‌کند. این شناسه مطابق با استاندارد بین‌المللی ISO 13616:2007 ایجاد شده به منظور یکسان‌سازی شماره حساب‌های بانکی در سطح بین‌المللی جهت تسهیل در تبادلات بین بانکی، تنظیم می‌شود.

«BBAN»:

BBAN که اختصار "Basic Bank Account Number" می‌باشد، همان شماره حساب فعلی مشتری است. به تعبیری بهتر، BBAN شماره حسابی است که به‌‌عنوان یک شناسه انحصاری، یک حساب خاص را در یک بانک و یک کشور به صورت یکتا مشخص می‌کند.

هنگام استفاده از خدمات سامانه پایا ضروری است شماره حساب مشتری دستوردهنده و همچنین مشتری گیرنده برمبنای شبا (IBAN) بین بانک‌ها تبادل شود. لکن تا زمان فراگیر شدن ساختار شبا درمیان مشتریان، نیازی نیست که مشتریان شماره حساب خود و یا ذینفع را برمبنای شبا (IBAN) بدانند بلکه آنها با اطلاع از شماره حساب خود (BBAN) قادر خواهند بود که از خدمات این سامانه استفاده نمایند.
منبع :وبلاگ کارکنان بانک صادرات ایران http://saderbank.blogfa.com/post-668.aspx
پ.ن 1: منبع سایت بانک ملت
پ.ن 2: جهت دريافت شماره حساب شبا در سایت بانک صادرات کلیک کنید
پ.ن3:.....